De bekkenbodem is een spiergroep die zich aan de onderzijde van het bekken bevindt. Deze spieren ondersteunen organen zoals de blaas, de baarmoeder of prostaat en de endeldarm. Daarnaast spelen zij een belangrijke rol bij het ophouden en lozen van urine en ontlasting en bij seksuele functies. Wanneer de bekkenbodem onvoldoende functioneert, kunnen uiteenlopende klachten ontstaan. Dit kan het gevolg zijn van verzwakte spieren, maar ook van een te hoge spierspanning.
Bekkenbodemproblemen komen voor bij zowel mannen als vrouwen, waarbij vrouwen relatief vaker klachten rapporteren. Hieronder worden vier signalen beschreven die kunnen wijzen op een verstoorde werking van de bekkenbodem.
Signaal 1: Problemen met plassen
Plasklachten behoren tot de meest gemelde symptomen bij bekkenbodemproblematiek. Mogelijke klachten zijn:
- Ongewild urineverlies bij hoesten, niezen, lachen of lichamelijke inspanning
- Het niet tijdig bereiken van het toilet
- Volledig urineverlies
- Een plotselinge, sterke aandrang om te plassen
- Pijn of een branderig gevoel bij het plassen
- Het gevoel dat de blaas niet volledig leeg raakt
Deze klachten kunnen optreden wanneer de spieren rondom de blaas onvoldoende kracht hebben of juist te gespannen zijn.
Signaal 2: Klachten bij de stoelgang
De bekkenbodem ondersteunt ook de endeldarm. Bij een verminderde spierfunctie kan dit leiden tot ontlastingsproblemen, zoals:
- Onvermogen om ontlasting of winden op te houden
- Moeite met ontlasten
- Hard persen tijdens de stoelgang
Een te zwakke bekkenbodem kan bijdragen aan incontinentie, terwijl een verhoogde spierspanning juist verstopping in de hand kan werken.
Signaal 3: Veranderingen tijdens seksueel contact
Seksuele klachten kunnen eveneens samenhangen met bekkenbodemproblemen, al verschillen deze per geslacht.
Bij mannen
- Moeite met het krijgen of behouden van een erectie
Bij vrouwen
- Verminderde zin of opwinding
- Pijn tijdens gemeenschap
Deze klachten kunnen het gevolg zijn van een verstoorde spiercontrole of een verhoogde spanning in het bekkengebied.
Signaal 4: Vaginale pijn of een drukkend gevoel
Bij vrouwen kan verzwakking van de spieren die de bekkenorganen ondersteunen leiden tot verzakking van organen, zoals de blaas, baarmoeder of endeldarm. Mogelijke klachten hierbij zijn:
- Pijn of drukgevoel in de vagina
- Lage rugklachten
- Een zwaar of vol gevoel in de vulva
- Ongemak of pijn tijdens gemeenschap
Soms is sprake van een zichtbare of voelbare uitstulping.
Mogelijke oorzaken van bekkenbodemproblemen
Bekkenbodemklachten worden vaak ten onrechte gezien als een vanzelfsprekend gevolg van het ouder worden. Hoewel de klachten vaker voorkomen op latere leeftijd, zijn zij geen normaal onderdeel van het verouderingsproces.
Factoren die een rol kunnen spelen zijn onder andere:
Zwangerschap en bevalling
Bij vrouwen kan een vaginale bevalling leiden tot overrekking of beschadiging van de bekkenbodem. Het risico neemt toe bij meerdere bevallingen of een hoog geboortegewicht.
Lichaamsgewicht
Overgewicht verhoogt de druk op de bekkenbodem, wat de kans op klachten vergroot bij zowel mannen als vrouwen.
Trauma
Letsel aan het bekken, bijvoorbeeld na een ongeval of operatie, kan de spierfunctie beïnvloeden.
Erfelijke aanleg
Bij sommige mensen is het bindweefsel van nature minder stevig of juist stugger, wat de gevoeligheid voor bekkenbodemklachten kan verhogen.
Bekkenbodemproblemen kunnen het dagelijks functioneren en welzijn aanzienlijk beïnvloeden. Tijdige herkenning en passende begeleiding maken echter een groot verschil. Voor de huisarts is het van belang deze klachten bespreekbaar te maken en, waar nodig, gericht te verwijzen voor verdere diagnostiek en behandeling.
