Anamnese
Een 49-jarige vrouw meldt zich op het spreekuur vanwege sinds ongeveer een jaar wisselende klachten. Zij ervaart regelmatig hartkloppingen, opvliegers en plotseling transpireren, zowel overdag als ’s nachts. Vooral ’s nachts wordt zij zwetend wakker, waarna het moeilijk is om opnieuw in slaap te vallen.
Daarnaast voelt zij zich prikkelbaar en emotioneel labiel. Zij merkt dat zij sneller geïrriteerd raakt op het werk en moeite heeft met concentreren. De patiënte is in korte tijd enkele kilo’s afgevallen, zonder dat zij haar eetpatroon bewust heeft aangepast. Zij vraagt zich af of haar schildklier “te snel” werkt.
Haar menstruatiepatroon is het afgelopen jaar veranderd. Waar zij voorheen een regelmatige cyclus had, zijn de menstruaties onregelmatig geworden en soms blijven ze enkele maanden weg. Ze gebruikt geen hormonale anticonceptie.
Er is geen sprake van tremoren, diarree of warmte-intolerantie. Wel klaagt zij over vermoeidheid. Zij gebruikt geen medicatie en heeft geen relevante voorgeschiedenis. In de familie komt schildklierziekte voor bij haar moeder.
Lichamelijk onderzoek
De patiënte oogt gespannen maar niet ziek. De bloeddruk is 128/82 mm Hg, pols 84/min regulair. De huid voelt warm aan. Er is geen tremor zichtbaar bij gestrekte handen. Inspectie en palpatie van de hals tonen geen vergrote schildklier of noduli. Hart- en longauscultatie zijn normaal. Er zijn geen tekenen van exoftalmie.
Differentiaaldiagnose
De klachten passen bij meerdere aandoeningen die in deze levensfase frequent voorkomen:
- Overgangsklachten (perimenopauze): opvliegers, nachtzweten, stemmingswisselingen en veranderend menstruatiepatroon passen hierbij.
- Hyperthyreoïdie: kan zich presenteren met hartkloppingen, gewichtsverlies, transpireren en emotionele labiliteit.
- Angststoornis of stressgerelateerde klachten: kunnen hartkloppingen en zweten veroorzaken, maar verklaren de cyclusveranderingen minder goed.
- Cardiale ritmestoornis: minder waarschijnlijk bij wisselende klachten en normale auscultatie, maar moet bij aanhoudende palpitaties worden overwogen.
Het onderscheid tussen overgang en schildklieraandoening is klinisch relevant, omdat de behandeling en prognose verschillen.
Beleid
De huisarts besluit laagdrempelig aanvullend bloedonderzoek te verrichten om een schildklieraandoening uit te sluiten. De TSH- en vrij T4-waarden blijken binnen de referentiewaarden. Er zijn geen aanwijzingen voor anemie of ontsteking.
Op basis van de anamnese, het lichamelijk onderzoek en de normale schildklierwaarden worden de klachten geduid als passend bij de perimenopauze. De patiënte krijgt uitleg over hormonale schommelingen in de overgang en het vaak wisselende klachtenpatroon.
Er worden leefstijladviezen besproken, gericht op slaap, stressreductie en omgaan met opvliegers. Daarnaast wordt informatie gegeven over niet-hormonale en hormonale behandelopties, met ruimte om hier in een vervolgconsult op terug te komen. Er wordt afgesproken de klachten te evalueren na enkele maanden.
Leerpunten voor de huisartsenpraktijk
- Overgangsklachten en schildklieraandoeningen hebben een grote overlap in symptomen.
- Een veranderend menstruatiepatroon is een belangrijke aanwijzing voor de perimenopauze.
- Normale schildklierwaarden helpen om onnodige medicalisering te voorkomen.
- Uitleg en geruststelling zijn vaak een belangrijk onderdeel van het beleid.
- Follow-up is zinvol om het beloop en de behandelbehoefte te evalueren.
