ADHD-zorg in beweging
ADHD wordt al lang niet meer uitsluitend gezien als een kinderdiagnose. In de dagelijkse praktijk melden zich steeds vaker jongvolwassenen en volwassenen met aandachtsproblemen, impulsiviteit en concentratieklachten. Parallel hieraan neemt het gebruik van ADHD-medicatie in Nederland gestaag toe. Dit vraagt van huisartsen een herijking van hun rol in signalering, begeleiding en medicatiebewaking.
Wat verandert er in de Nederlandse praktijk?
Meer volwassenen met ADHD-medicatie
In Nederland is het aandeel mensen dat ADHD-medicatie gebruikt de afgelopen jaren duidelijk gestegen. De groei zit met name bij:
- jongvolwassenen (18–24 jaar)
- volwassenen van 25 jaar en ouder
Opvallend is dat vooral vrouwen in deze leeftijdsgroepen vaker starten met medicatie dan voorheen. Hoewel mannen gemiddeld nog steeds vaker ADHD-medicatie gebruiken, wordt het verschil tussen mannen en vrouwen kleiner naarmate de leeftijd hoger is.
Voor de praktijk:
ADHD bij volwassenen, en met name bij vrouwen, verdient expliciete aandacht. Klachten worden bij hen vaker later herkend en presenteren zich niet altijd met het klassieke “drukke” beeld.
Diagnostiek: breder kijken dan ADHD alleen
Overlap met andere psychische klachten
Bij veel volwassenen die starten met ADHD-medicatie is sprake van:
- angstklachten
- depressieve klachten
- slaapproblemen
Deze komen vaker voor bij vrouwen en bij patiënten boven de 25 jaar.
Voor de praktijk:
- Wees alert op differentiële diagnoses.
- Onderzoek of concentratieproblemen primair passen bij ADHD of beter verklaard worden door stemmingsstoornissen, angst, chronische stress of slaaptekort.
- Bespreek verwachtingen: medicatie kan ADHD-symptomen verminderen, maar is geen oplossing voor alle psychische klachten.
Medicatiekeuze en voorschrijfpatronen
Methylfenidaat blijft het meest voorgeschreven
Methylfenidaat is in Nederland nog steeds het meest gebruikte middel bij zowel jongeren als volwassenen. Daarnaast wordt:
- lisdexamfetamine steeds vaker ingezet
- guanfacine vooral gebruikt bij specifieke indicaties
Voor de praktijk:
- Houd rekening met verschillen in bijwerkingenprofiel, werkingsduur en patiëntvoorkeur.
- Bespreek ook niet-medicamenteuze opties, zeker bij milde klachten of twijfel over de diagnose.
Therapietrouw en gebruik in de tijd
Veel patiënten stoppen binnen enkele jaren
Slechts een deel van de patiënten gebruikt ADHD-medicatie langdurig. Na één jaar is dat nog een minderheid; na meerdere jaren neemt dit verder af. Dit past bij:
- evaluatiemomenten waarin medicatie wordt gestopt
- behandelonderbrekingen
- veranderende zorgbehoeften
Voor de praktijk:
- Plan structurele evaluaties, vooral in het eerste jaar.
- Bespreek vooraf dat stoppen of pauzeren onderdeel kan zijn van het behandeltraject.
- Leg vast wanneer herbeoordeling nodig is, bijvoorbeeld bij herstartverzoeken.
Comedicatie: een belangrijk aandachtspunt
Veel starters gebruiken al psychofarmaca
Bij volwassenen die starten met ADHD-medicatie is vaak al sprake van gebruik van:
- antidepressiva
- slaap- of kalmeringsmiddelen
Voor de praktijk:
- Besteed aandacht aan interacties en cumulatie van bijwerkingen (zoals slapeloosheid, cardiovasculaire effecten).
- Stem af met andere voorschrijvers, zoals psychiaters.
- Monitor bloeddruk, hartslag, slaap en stemming, vooral bij combinaties.
Praktische gevolgen voor de huisartsenpraktijk
1. Meer vragen, meer regie
De groeiende groep volwassenen met ADHD-vragen betekent:
- meer consulten over diagnostiek en herhaalrecepten
- meer afstemming met GGZ en apotheek
2. Bewust omgaan met beschikbaarheid
Door de stijgende vraag zijn leveringsproblemen van ADHD-medicatie geen uitzondering.
Voor de praktijk:
- Bespreek tijdig herhaalrecepten
- Overweeg alternatieven bij tijdelijke onbeschikbaarheid
- Communiceer helder met patiënt en apotheek
Samenvatting voor de zorgprofessional
- ADHD-medicatie wordt in Nederland steeds vaker gebruikt door volwassenen, vooral vrouwen.
- ADHD bij volwassenen gaat vaak samen met angst, depressie en andere psychische klachten.
- Methylfenidaat blijft het meest gebruikt, maar andere middelen winnen terrein.
- Langdurig gebruik is geen vanzelfsprekendheid; regelmatige evaluatie is nodig.
- Comedicatie is eerder regel dan uitzondering en vraagt om zorgvuldige monitoring.
