Wat is Multi Systeem Therapie?
Multi Systeem Therapie, meestal afgekort als MST, is een intensieve ambulante behandelvorm voor jongeren met ernstige gedragsproblemen. De behandeling richt zich niet alleen op de jongere zelf, maar op het volledige systeem rondom het gezin.
MST werd ontwikkeld in de Verenigde Staten en wordt inmiddels ook in Nederland toegepast binnen de jeugdzorg en jeugd-GGZ.
De behandeling is bedoeld voor jongeren met complexe problematiek waarbij vaak meerdere leefgebieden betrokken zijn, zoals:
- gezin
- school
- vriendenkring
- vrije tijd
- middelengebruik
- justitiecontacten
Het uitgangspunt is dat gedragsproblemen niet los gezien kunnen worden van de omgeving waarin een jongere functioneert.
Voor welke jongeren wordt MST ingezet?
MST wordt meestal ingezet bij jongeren tussen ongeveer 12 en 18 jaar met ernstige externaliserende gedragsproblemen.
Daarbij kan gedacht worden aan:
- agressief gedrag
- delinquent gedrag
- schooluitval
- weglopen van huis
- middelengebruik
- ernstige gezinsconflicten
- oppositioneel gedrag
Vaak is sprake van een combinatie van problemen op meerdere domeinen tegelijk.
MST wordt meestal toegepast wanneer lichtere vormen van hulpverlening onvoldoende effect hebben gehad.
De systeemgerichte benadering
Een belangrijk kenmerk van MST is de sterke systeemgerichte aanpak.
Binnen de behandeling wordt ervan uitgegaan dat gedrag van jongeren beïnvloed wordt door meerdere systemen tegelijk:
- ouders en gezin
- school
- leeftijdsgenoten
- buurt
- sociale omstandigheden
Daarom richt de behandeling zich niet uitsluitend op de jongere, maar ook op factoren in de omgeving die probleemgedrag in stand houden.
Behandeling in de thuissituatie
MST vindt meestal plaats in de thuissituatie van het gezin.
Therapeuten bezoeken gezinnen meerdere keren per week en zijn vaak ook buiten kantooruren bereikbaar bij crisissituaties.
Daardoor ontstaat intensieve begeleiding binnen de dagelijkse leefomgeving van de jongere.
Het doel is om vaardigheden direct toe te passen in praktijksituaties in plaats van uitsluitend binnen een behandelkamer.
De rol van ouders binnen MST
Binnen MST spelen ouders of verzorgers een centrale rol.
De behandeling richt zich sterk op:
- opvoedvaardigheden
- grenzen stellen
- communicatie binnen het gezin
- toezicht houden
- verminderen van escalaties
Ouders worden actief betrokken bij het veranderen van patronen binnen het gezinssysteem.
Daarmee verschilt MST van behandelvormen die zich primair richten op individuele therapie van de jongere.
Invloed van leeftijdsgenoten
Binnen MST wordt veel aandacht besteed aan de sociale omgeving van jongeren.
Probleemgedrag hangt regelmatig samen met:
- negatieve vriendengroepen
- groepsdruk
- criminaliteit
- middelengebruik
Therapeuten onderzoeken daarom hoe contacten met leeftijdsgenoten bijdragen aan gedragsproblemen en proberen beschermende sociale netwerken te versterken.
School en dagstructuur
Schooluitval en problemen met dagstructuur komen vaak voor bij jongeren die in MST behandeld worden.
Binnen de behandeling wordt daarom actief samengewerkt met:
- scholen
- leerplicht
- jeugdzorg
- wijkteams
- hulpverleningsinstanties
Het herstellen van dagelijkse structuur en schoolparticipatie vormt vaak een belangrijk onderdeel van het behandelplan.
Praktische en doelgerichte aanpak
MST werkt sterk praktisch en probleemgericht.
Samen met het gezin worden concrete doelen opgesteld, bijvoorbeeld:
- verminderen van agressie
- verbeteren van schoolbezoek
- stoppen van middelengebruik
- herstellen van gezinscommunicatie
De behandeling richt zich op direct toepasbare veranderingen in het dagelijks functioneren.
Intensiteit van de behandeling
MST is een intensieve behandelvorm die meestal enkele maanden duurt.
Therapeuten hebben vaak een lage caseload om gezinnen intensief te kunnen begeleiden.
Daarnaast is vaak sprake van:
- frequente contactmomenten
- crisisinterventie
- nauwe monitoring van doelen
- voortdurende evaluatie van voortgang
Deze intensiteit maakt MST relatief kostbaar, maar kan bijdragen aan het voorkomen van uithuisplaatsing of gesloten jeugdzorg.
Wetenschappelijke onderbouwing
MST behoort tot de beter onderzochte systeemgerichte behandelmethoden binnen de jeugdzorg.
Onderzoek laat zien dat MST bij sommige jongeren kan bijdragen aan:
- vermindering van delinquent gedrag
- minder uithuisplaatsingen
- afname van gezinsconflicten
- verbetering van schoolfunctioneren
Tegelijkertijd verschillen resultaten tussen studies en doelgroepen.
De effectiviteit lijkt mede afhankelijk van:
- behandeltrouw
- kwaliteit van uitvoering
- motivatie van gezin en jongere
- ernst van problematiek
MST en jeugddelinquentie
MST wordt internationaal regelmatig toegepast bij jongeren met justitiecontacten of verhoogd risico op criminaliteit.
Het doel is onder andere om:
- recidive te verminderen
- gezinsfunctioneren te verbeteren
- alternatieven voor residentiële plaatsing te bieden
Daarmee speelt MST ook een rol binnen preventie van langdurige jeugdzorg- of justitietrajecten.
Verschil met individuele therapie
Waar individuele therapie zich vooral richt op gedachten, emoties of gedrag van één persoon, kijkt MST nadrukkelijk naar de bredere context van probleemgedrag.
Binnen MST wordt gedrag gezien als resultaat van interacties tussen:
- gezin
- omgeving
- sociale relaties
- maatschappelijke factoren
De behandeling probeert daarom meerdere systemen tegelijk te beïnvloeden.
Grenzen van MST
MST is niet geschikt voor iedere jongere of gezinssituatie.
De behandeling vraagt:
- actieve betrokkenheid van ouders
- voldoende veiligheid in de thuissituatie
- bereidheid tot samenwerking
Bij ernstige psychiatrische ontregeling, acute psychose of ernstige suïcidaliteit kan aanvullende specialistische behandeling nodig zijn.
Daarnaast blijft MST intensief voor gezinnen en hulpverleners.
MST binnen de Nederlandse jeugdzorg
Binnen Nederland wordt MST aangeboden via gespecialiseerde jeugd-GGZ instellingen en jeugdzorgorganisaties.
De behandeling maakt vaak deel uit van bredere trajecten rondom:
- complexe gezinsproblematiek
- gedragsstoornissen
- jeugdbescherming
- forensische jeugdzorg
Samenwerking tussen verschillende disciplines speelt daarbij een belangrijke rol.
Waarom MST aandacht krijgt
De belangstelling voor MST hangt samen met een bredere verschuiving richting systeemgericht werken binnen de jeugdzorg.
Steeds meer onderzoek laat zien dat gedragsproblemen bij jongeren vaak samenhangen met complexe interacties binnen gezin en omgeving.
Daarom verschuift de focus steeds vaker van individuele symptoombehandeling naar bredere contextgerichte interventies.
Veelgestelde vragen
Waar staat MST voor?
MST betekent Multi Systeem Therapie.
Voor welke jongeren is MST bedoeld?
Voor jongeren met ernstige gedragsproblemen en complexe systeemproblematiek.
Waar vindt MST plaats?
Meestal in de thuissituatie van het gezin.
Welke rol hebben ouders?
Ouders spelen een centrale rol binnen de behandeling.
Is MST wetenschappelijk onderzocht?
Ja, MST behoort tot de beter onderzochte systeemgerichte behandelmethoden.
Wat is het doel van MST?
Onder andere vermindering van probleemgedrag, voorkomen van uithuisplaatsing en verbeteren van gezinsfunctioneren.
