Vrouwelijke sporters blijven steeds vaker actief tot op hogere leeftijd. In de huisartsenpraktijk melden zich daardoor ook sportieve vrouwen in de overgang. Hoewel lichaamsbeweging vaak wordt geassocieerd met vermindering van overgangsklachten, laat recent onderzoek zien dat menopauzale symptomen ook bij intensief sportende vrouwen veel voorkomen en invloed kunnen hebben op hun functioneren tijdens training en wedstrijden.
Onderzoek naar menopauzale klachten bij duursporters
Opzet van het onderzoek
Onderzoekers voerden een observationele dwarsdoorsnedestudie uit onder 187 vrouwelijke duursporters in de leeftijd van 40 tot 60 jaar. De deelnemers waren actief in hardlopen, zwemmen, fietsen en/of triatlon en voldeden aan duidelijke trainingscriteria: minimaal vijf jaar sportervaring, ten minste drie trainingsdagen per week en gemiddeld drie uur lichamelijke activiteit per week.
Gegevens werden verzameld via een anonieme online vragenlijst. De vrouwen rapporteerden hun menopauzale status, vulden de Menopausal Rating Scale (MRS) in en gaven aan in hoeverre klachten hun training en sportprestaties beïnvloedden.
Veelvoorkomende symptomen
De resultaten tonen aan dat overgangsklachten bij deze sporters niet zeldzaam zijn. De meest gemelde symptomen waren:
- Slaapproblemen (88%)
- Lichamelijke en mentale vermoeidheid (83%)
- Seksuele klachten (74%)
- Angstklachten (72%)
- Prikkelbaarheid (68%)
- Somberheid (67%)
- Gewichtstoename (67%)
- Opvliegers (65%)
- Gewrichts- en spierklachten (63%)
Het klachtenpatroon komt grotendeels overeen met dat van vrouwen uit de algemene bevolking.
Effect op training en prestaties
Klachten met grootste impact
Niet alle symptomen werden als even belastend ervaren voor het sporten. Vooral gewrichts- en spierklachten, slaapproblemen, vermoeidheid en gewichtstoename hadden volgens de deelnemers de meest nadelige invloed op zowel training als prestaties.
Verschillen tussen menopauzale fasen
Vrouwen in de perimenopauze scoorden hoger op de totale MRS dan zowel premenopauzale als postmenopauzale deelnemers. Daarnaast bleek dat sporters die aangaven dat hun klachten een duidelijke negatieve invloed hadden op hun sportactiviteiten, hogere MRS-scores hadden dan vrouwen die weinig of geen belemmering ervoeren.
Betekenis voor de huisartsenpraktijk
Voor huisartsen is het relevant om te beseffen dat een actieve leefstijl menopauzale klachten niet uitsluit. Ook goed getrainde vrouwelijke sporters kunnen hinder ondervinden van symptomen die hun belastbaarheid, herstel en prestaties beïnvloeden. Gerichte bespreking van slaap, vermoeidheid, musculoskeletale klachten en gewichtstoename kan bijdragen aan betere begeleiding.
Aandacht voor deze klachten kan sportende vrouwen ondersteunen om hun lichamelijke activiteit voort te zetten op een manier die past bij hun veranderende fysiologie. Dit sluit aan bij het bredere doel van duurzame inzetbaarheid en behoud van gezondheid tijdens en na de overgang.
