Colorectale kanker behoort tot de meest voorkomende vormen van kanker in de Verenigde Staten en ook in Europa blijft de ziektelast aanzienlijk. Hoewel de totale incidentie in sommige leeftijdsgroepen daalt, neemt het aantal diagnoses bij jongere volwassenen toe. Dit onderstreept het belang van beïnvloedbare risicofactoren. Alcoholgebruik is al langer in beeld als mogelijke determinant, maar veel onderzoek keek slechts naar consumptie in een korte periode. Een recente analyse uit de Verenigde Staten richtte zich juist op alcoholgebruik over het hele volwassen leven.
Alcohol en colorectale kanker
Alcoholhoudende dranken zijn door het International Agency for Research on Cancer geclassificeerd als kankerverwekkend voor de mens, met onder meer een verband met colorectale kanker. Toch bleef onduidelijk hoe het totaal aan alcoholinname over tientallen jaren zich verhoudt tot het ontstaan van zowel kanker als voorlopers daarvan, zoals adenomen.
Opzet van het onderzoek
Gebruik van PLCO-gegevens
De onderzoekers maakten gebruik van gegevens uit de Prostate, Lung, Colorectal, and Ovarian (PLCO) Cancer Screening Trial. Dit grootschalige Amerikaanse onderzoek volgde volwassenen van 55 tot 74 jaar gedurende langere tijd.
Onderzoeksgroepen
Er werden twee cohorten geanalyseerd:
- een adenoomcohort van 12.327 deelnemers die een screening met flexibele sigmoïdoscopie ondergingen;
- een kankercohort van 88.092 deelnemers die prospectief werden gevolgd op het ontstaan van colorectale kanker.
Meting van alcoholgebruik
Deelnemers vulden een uitgebreide voedingsvragenlijst in, waarin zij hun alcoholgebruik rapporteerden in vier levensfasen: 18–24 jaar, 25–39 jaar, 40–54 jaar en 55 jaar en ouder. Op basis hiervan werd een gewogen gemiddelde berekend voor alcoholinname over het leven.
Indeling van deelnemers
Huidige drinkers werden ingedeeld naar gemiddelde wekelijkse consumptie:
- minder dan 1 glas per week (referentiegroep);
- 1 tot <7 glazen per week;
- 7 tot <14 glazen per week;
- 14 of meer glazen per week.
Ex-drinkers werden afzonderlijk geanalyseerd. Daarnaast werd gekeken naar patronen in de tijd, zoals aanhoudend hoog gebruik versus verandering van drinkgedrag. In de analyses werd gecorrigeerd voor onder andere roken, BMI en familiaire belasting.
Resultaten
Verhoogd kankerrisico bij hoog alcoholgebruik
Bij huidige drinkers bleek een duidelijke samenhang tussen langdurig hoog alcoholgebruik en colorectale kanker. Personen met een levenslang gemiddelde van 14 of meer glazen per week hadden een 25% hoger risico op colorectale kanker dan zeer lichte drinkers. Dit verband was het sterkst voor rectumkanker, waarbij het risico bijna verdubbelde.
Mensen die gedurende hun volwassen leven consequent veel alcohol gebruikten, hadden een duidelijk hoger risico dan personen die steeds weinig dronken.
Matig alcoholgebruik
Voor deelnemers met een gemiddelde consumptie van 7 tot <14 glazen per week werd een lagere incidentie van colorectale kanker gevonden dan in de referentiegroep. De auteurs benadrukken dat dit waarschijnlijk samenhangt met verstorende factoren, zoals verschillen in leefstijl of de samenstelling van de referentiegroep, en niet wijst op een beschermend effect van alcohol.
Stoppen met alcohol en adenomen
Bij ex-drinkers werd een lagere kans gezien op het aantreffen van niet-gevorderde adenomen tijdens screening, vergeleken met huidige zeer lichte drinkers. Dit suggereert dat stoppen met alcohol samenhangt met minder vroege afwijkingen in de darmwand. Voor gevorderde adenomen waren de resultaten minder eenduidig.
Beperkingen en interpretatie
Het onderzoek is observationeel van aard en gebaseerd op zelfgerapporteerde alcoholinname. Daarnaast bestond de onderzoekspopulatie voornamelijk uit witte, hoger opgeleide Amerikanen. Hierdoor is voorzichtigheid geboden bij het generaliseren van de resultaten. Er kan geen causaal verband worden vastgesteld.
Tot slot
Levenslang alcoholgebruik, met name op een hoog niveau, hangt samen met een verhoogd risico op colorectale kanker. Stoppen met alcohol lijkt samen te gaan met een lagere kans op vroege voorlopers van deze aandoening. Voor huisartsen onderstreept dit het belang van aandacht voor alcoholgebruik in de anamnese en het bespreken van langetermijnrisico’s in het kader van preventieve zorg.
