Microplastics zijn inmiddels aangetoond in vrijwel alle onderdelen van het menselijk lichaam, waaronder de longen, placenta, lever en bloed. Nieuw onderzoek, gepubliceerd in het European Heart Journal, suggereert nu dat patiënten met een acuut myocardinfarct vaker micro- en nanoplastics in hun coronaire circulatie hebben dan patiënten met stabiele coronairlijden of normale coronairen.
Hoewel het onderzoek geen oorzakelijk verband aantoont, draagt het bij aan de groeiende aandacht voor milieuvervuiling als mogelijke determinant van cardiovasculaire gezondheid.
Microplastics vaker aangetroffen bij patiënten met een hartinfarct
Italiaanse onderzoekers analyseerden bloedmonsters van patiënten die een coronairangiografie ondergingen. Daarbij werd specifiek gekeken naar de aanwezigheid van micro- en nanoplastics in het bloed dat de hartspier van zuurstof voorziet.
Patiënten met een ST-elevatiemyocardinfarct (STEMI) hadden duidelijk vaker aantoonbare microplastics dan patiënten met chronische ischemische hartziekte of personen zonder significante coronairafwijkingen. Bovendien werd bij deze patiënten een grotere diversiteit aan kunststofdeeltjes gevonden.
Polyethyleen, een veelgebruikte kunststof in verpakkingsmateriaal en consumentenproducten, werd het vaakst aangetroffen.
Roken en luchtvervuiling lijken de blootstelling te vergroten
Opvallend was de relatie tussen microplastics en bekende milieufactoren. Roken bleek sterk samen te hangen met de aanwezigheid van kunststofdeeltjes in het bloed. Ook langdurige blootstelling aan fijnstof (PM2.5) ging gepaard met hogere concentraties microplastics.
De onderzoekers vermoeden dat beschadiging van de luchtwegen door tabaksrook en luchtverontreiniging het binnendringen van microplastics via de longen kan vergemakkelijken.
Hiermee ontstaat opnieuw een mogelijke verklaring waarom luchtvervuiling en roken bijdragen aan cardiovasculaire ziekte, naast de reeds bekende effecten op oxidatieve stress en vaatontsteking.
Mogelijke rol van ontsteking en endotheelbeschadiging
Hoewel het onderzoek observationeel is, sluiten de bevindingen aan bij eerder experimenteel onderzoek.
Laboratoriumstudies laten zien dat micro- en nanoplastics ontstekingsreacties kunnen uitlokken, oxidatieve stress bevorderen en de functie van het vaatendotheel kunnen verstoren. Ook zijn kunststofdeeltjes eerder aangetoond in atherosclerotische plaques van de arteria carotis, waarbij hun aanwezigheid geassocieerd was met een verhoogd risico op cardiovasculaire gebeurtenissen.
In de huidige studie werden bij patiënten met hogere microplasticconcentraties tevens hogere spiegels van ontstekingsmarkers gevonden, waaronder interleukine-6 en TNF-α.
Nog geen nieuwe risicofactor voor de spreekkamer
De auteurs benadrukken dat de resultaten geen bewijs leveren dat microplastics een hartinfarct veroorzaken. De studie omvatte slechts een beperkte patiëntengroep en laat uitsluitend een associatie zien.
Voor de dagelijkse praktijk verandert de cardiovasculaire risicobeoordeling daarom voorlopig niet. Klassieke risicofactoren zoals roken, hypertensie, dyslipidemie, diabetes mellitus, obesitas en lichamelijke inactiviteit blijven verreweg het belangrijkst.
Wel past dit onderzoek binnen een bredere ontwikkeling waarbij ook omgevingsfactoren steeds nadrukkelijker worden betrokken bij cardiovasculaire preventie.
Milieu als nieuwe determinant van cardiovasculaire gezondheid
Steeds meer onderzoek richt zich op de invloed van het zogenoemde exposoom: de totale blootstelling aan omgevingsfactoren gedurende het leven.
Naast fijnstof, stikstofdioxide en geluidsoverlast krijgen ook microplastics steeds meer aandacht als mogelijke gezondheidsrisico’s. Hoewel de exacte biologische betekenis nog onduidelijk is, lijkt de combinatie van luchtvervuiling, tabaksrook en kunststofdeeltjes een interessante richting voor toekomstig cardiovasculair onderzoek.
Voor huisartsen onderstrepen deze bevindingen opnieuw het belang van leefstijl- en preventieadviezen. Rookstop en beperking van blootstelling aan luchtvervuiling blijven interventies met bewezen gezondheidswinst, ongeacht de uiteindelijke rol van microplastics.
Meer onderzoek noodzakelijk
Voordat microplastics kunnen worden beschouwd als een zelfstandige cardiovasculaire risicofactor zijn grotere prospectieve onderzoeken noodzakelijk. Daarbij moet duidelijk worden of de aanwezigheid van kunststofdeeltjes daadwerkelijk bijdraagt aan het ontstaan van atherosclerose en acute cardiovasculaire gebeurtenissen, of vooral een marker is voor andere schadelijke milieu-exposities.
Tot die tijd vormt dit onderzoek vooral een nieuwe aanwijzing dat de invloed van de leefomgeving op cardiovasculaire gezondheid mogelijk groter is dan tot nu toe werd aangenomen.
Tot slot
Bij patiënten met een acuut myocardinfarct werden vaker micro- en nanoplastics in het bloed aangetroffen dan bij patiënten zonder acuut coronair syndroom. Daarnaast bleken roken en langdurige blootstelling aan fijnstof samen te hangen met hogere concentraties kunststofdeeltjes.
Hoewel een oorzakelijk verband nog niet is aangetoond, versterken deze bevindingen de hypothese dat milieuvervuiling een rol kan spelen bij cardiovasculaire ziekte. Voor de eerstelijn verandert de dagelijkse praktijk vooralsnog niet, maar het onderzoek illustreert wel dat cardiovasculaire preventie zich steeds meer uitstrekt tot factoren buiten de traditionele risicofactoren.
