Stap 3 in het 5A-model
De stap Afspreken in het 5A-model draait om het samen formuleren van concrete en haalbare doelen. In deze fase vertalen zorgverlener en patiënt inzichten en advies naar actie: wat gaat de patiënt daadwerkelijk doen?
Het is een cruciale stap waarin samen beslissen centraal staat en waarin de basis wordt gelegd voor gedragsverandering.
Wat houdt de stap Afspreken in?
Na het achterhalen van de situatie (stap 1) en het geven van passend advies (stap 2), is het moment gekomen om doelen te stellen. Dit gebeurt altijd in overleg met de patiënt.
In deze stap:
- worden doelen geformuleerd
- worden prioriteiten bepaald
- wordt een concreet plan gemaakt
- worden afspraken vastgelegd
Het uitgangspunt is dat de patiënt zelf regie houdt over de keuzes.
Waarom is deze stap zo belangrijk?
Zonder duidelijke doelen blijft advies vaak vrijblijvend. De stap Afspreken zorgt ervoor dat:
- plannen concreet worden
- de patiënt weet waar hij aan werkt
- er richting ontstaat in het zorgproces
Daarnaast vergroot het stellen van haalbare doelen het vertrouwen in eigen kunnen. Kleine successen zorgen voor motivatie en maken verdere stappen makkelijker.
Hoe stel je goede doelen samen met de patiënt?
Het formuleren van doelen vraagt om samenwerking en realisme. Effectieve doelen hebben een aantal kenmerken.
1. Sluiten aan bij de patiënt
Doelen moeten passen bij:
- het dagelijks leven
- persoonlijke waarden
- mogelijkheden en energie
Wanneer doelen vanuit de patiënt zelf komen, is de kans op succes groter.
2. Zijn concreet en haalbaar
Vage doelen zoals “gezonder leven” werken niet. Beter is:
- “3 keer per week 20 minuten wandelen”
- “minder suiker in koffie”
Kleine stappen maken verandering overzichtelijk.
3. Bouwen voort op eerdere successen
Door te kijken naar wat eerder goed ging, groeit het vertrouwen van de patiënt. Dit helpt om nieuwe doelen realistischer te maken.
4. Worden samen vastgesteld
De zorgverlener denkt mee en begeleidt, maar de patiënt beslist uiteindelijk. Dit vergroot de betrokkenheid.
5. Worden vastgelegd
Afspraken worden genoteerd in bijvoorbeeld:
- een zorgplan
- een individueel zorgdossier
- een persoonlijk actieplan
Dit zorgt voor duidelijkheid en houvast.
Praktisch voorbeeld
Een patiënt wil “meer bewegen”, maar weet niet goed hoe te beginnen. Samen met de zorgverlener wordt dit vertaald naar een concreet doel:
👉 twee keer per week 15 minuten wandelen na het avondeten
Daarnaast spreken ze af wanneer dit wordt geëvalueerd. Door het klein en concreet te houden, is de kans groter dat de patiënt het volhoudt.
Veelgemaakte valkuilen bij Afspreken
Het stellen van doelen lijkt eenvoudig, maar in de praktijk gaat het vaak mis. Veelvoorkomende valkuilen zijn:
- Doelen opleggen als zorgverlener
In plaats van samen bepalen - Te grote of onrealistische doelen stellen
Waardoor de patiënt afhaakt - Te snel beslissingen nemen
Zonder dat de patiënt er goed over heeft nagedacht - Onvoldoende prioriteiten stellen
Alles tegelijk willen veranderen - Afspraken niet vastleggen
Waardoor ze snel vervagen
Bewust omgaan met deze valkuilen maakt de stap effectiever.
Hulpmiddelen bij het maken van afspraken
Er zijn verschillende tools die kunnen helpen bij het formuleren van doelen, zoals:
- een individueel zorgplan
- doelenformulieren
- het zorgleefplan
- visuele modellen zoals het 4-bollenmodel
Deze hulpmiddelen ondersteunen het proces, maar het gesprek blijft altijd centraal staan.
Hoe past Afspreken binnen het 5A-model?
Afspreken is de derde stap in het 5A-model en volgt op:
- Achterhalen
- Adviseren
Na deze stap volgt Assisteren, waarin de patiënt ondersteuning krijgt bij het uitvoeren van de gemaakte afspraken.
Het model blijft cyclisch: doelen kunnen worden aangepast op basis van voortgang en nieuwe inzichten.
Veelgestelde vragen
Wie bepaalt de doelen in het 5A-model?
De patiënt staat centraal en kiest uiteindelijk de doelen, met ondersteuning van de zorgverlener.
Waarom zijn kleine doelen belangrijk?
Kleine doelen vergroten de kans op succes en versterken het vertrouwen van de patiënt.
Samenvatting
De stap Afspreken in het 5A-model zorgt ervoor dat plannen worden omgezet in concrete acties. Door samen haalbare doelen te formuleren en vast te leggen, ontstaat richting en motivatie voor gedragsverandering.
