Diagnostische overwegingen
De combinatie van:
- jeuk, met name ’s nachts
- meerdere gezinsleden met klachten
- papels en excoriaties op typische locaties
maakt scabiës de meest waarschijnlijke diagnose.
Het ontbreken van zichtbare gangetjes sluit scabiës niet uit. In de huisartsenpraktijk wordt de diagnose doorgaans klinisch gesteld.
Diagnose
Scabiës
Beleid in de eerste lijn
Behandeling
Eerste keus is:
- permetrine 5% crème
Instructies:
- aanbrengen op het gehele lichaam
- bij volwassenen vanaf de kaaklijn naar beneden
- bij kinderen ook het hoofd meenemen
- 8–12 uur laten inwerken
- herhalen na 7 dagen
Behandeling van contacten
Alle nauwe contacten moeten gelijktijdig behandeld worden:
- huisgenoten
- seksuele partners
Dit geldt ook bij afwezigheid van klachten.
Hygiënemaatregelen
- kleding, beddengoed en handdoeken wassen op ≥60°C
- niet-wasbare items 72 uur apart bewaren
Beloop
Na behandeling kan jeuk nog 2–4 weken aanhouden (post-scabiës jeuk). Dit is geen teken van therapiefalen.
Bij persisterende klachten na 4 weken moet herbeoordeling plaatsvinden.
Aandachtspunten voor de huisarts
Wanneer denken aan scabiës?
- nachtelijke jeuk
- klachten bij meerdere personen
- typische lokalisatie (polsen, vingers, genitaliën)
Wat is belangrijk in de eerste lijn?
- diagnose is meestal klinisch
- behandel altijd patiënt én contacten
- duidelijke instructies geven
Wat niet doen
- alleen de patiënt behandelen
- behandeling te vroeg als mislukt beschouwen
- uitsluitend symptomatisch behandelen zonder oorzaak aan te pakken
Tot slot
Deze casus laat zien dat de diagnose scabiës vooral gebaseerd is op patroonherkenning en context. Het herkennen van clustering van klachten is daarbij vaak doorslaggevend. Tijdige en volledige behandeling voorkomt verdere verspreiding binnen het gezin.
