Bij oudere volwassenen blijkt een samenhang te bestaan tussen lage serumwaarden van vitamine D-metabolieten, lage periostinspiegels en een verhoogd cardiovasculair (CV) risico. Wanneer meerdere biomarkers gezamenlijk worden beoordeeld, is vooral de actieve vorm van vitamine D een onafhankelijke voorspeller van een hoog CV-risico. Deze inzichten kunnen relevant zijn bij de risicostratificatie van oudere patiënten in de eerstelijnszorg.
Achtergrond
Vitamine D speelt een rol in verschillende fysiologische processen, waaronder botstofwisseling, spierfunctie en het immuunsysteem. Steeds meer onderzoek wijst ook op verbanden met cardiovasculaire gezondheid. Periostin is een extracellulair matrixeiwit dat betrokken is bij weefselherstel en remodellering, onder andere in het cardiovasculaire systeem. De klinische betekenis van lage periostinspiegels bij ouderen is nog beperkt onderzocht.
Onderzoeksopzet en populatie
Studieontwerp
De onderzoekers voerden een cross-sectionele analyse uit binnen de InCHIANTI Biobank in Italië. Het doel was om de relatie te onderzoeken tussen vitamine D-metabolieten, periostin en het cardiovasculair risico.
Deelnemers
- Aantal deelnemers: 299 ouderen
- Gemiddelde leeftijd: 72,8 jaar
- Mannen: 44,8%
- Bloedafnames: juni 2013 tot juli 2014
Gemeten parameters
In serum werden de volgende waarden bepaald:
- 25-hydroxyvitamine D (25[OH]D)
- 1,25-dihydroxyvitamine D (1,25[OH]₂D), de actieve vorm
- Periostin
Het cardiovasculair risico werd geschat met:
- Een acht-item CV-risicoscore
- ESC SCORE2 en SCORE2-OP (10-jaarsrisico)
Een hoog risico werd gedefinieerd als een CV-risicoscore ≥ 3 en/of een SCORE2/SCORE2-OP ≥ 20%.
Resultaten
Relatie tussen vitamine D en periostin
Er werd een duidelijke positieve correlatie gevonden tussen periostin en vitamine D-metabolieten:
- Correlatie met 25(OH)D: r = 0,74
- Correlatie met 1,25(OH)₂D: r = 0,35
(beide P < 0,0001)
Lage periostinspiegels gingen gepaard met een sterk verhoogde kans op een 25(OH)D-waarde < 20 ng/mL (oddsratio 22,4).
Cardiovasculair risico
Deelnemers met periostinwaarden < 150 pmol/L hadden:
- Hogere CV-risicoscores (2,9 versus 2,2)
- Hogere SCORE2/SCORE2-OP-waarden (21,1% versus 14,7%)
Beide verschillen waren statistisch significant (P < 0,0001).
Multivariabele analyse
Wanneer 25(OH)D, 1,25(OH)₂D en periostin gezamenlijk werden geanalyseerd, bleef alleen een lage waarde van de actieve vitamine D (1,25[OH]₂D < 41 pg/mL) onafhankelijk geassocieerd met een hoog CV-risico:
- Aangepaste oddsratio 3,45 voor de CV-risicoscore
- Aangepaste oddsratio 3,05 voor SCORE2/SCORE2-OP
Daarnaast waren lage periostinspiegels onafhankelijk gerelateerd aan:
- Leeftijd ≥ 75 jaar
- Dyslipidemie
Betekenis voor de huisarts
Deze studie laat zien dat lage waarden van actieve vitamine D samenhangen met een verhoogd cardiovasculair risico bij ouderen, onafhankelijk van andere gemeten biomarkers. Periostin lijkt vooral een marker te zijn die samenvalt met hogere leeftijd en ongunstige lipidenprofielen.
Voor de huisartsenpraktijk onderstreept dit het belang van een brede beoordeling van cardiovasculaire risicofactoren bij oudere patiënten. Met name bij kwetsbare ouderen met meerdere risicofactoren kan aandacht voor vitamine D-status bijdragen aan een completer risicoprofiel, zonder dit los te zien van bestaande richtlijnen en klinische context.
