Steeds meer Nederlanders gebruiken afslankinjecties, zowel via reguliere zorg als via online aanbieders. Tegelijkertijd stijgt ook het aantal meldingen van vergiftigingen door deze middelen. Volgens het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) gaat het niet alleen om geregistreerde GLP-1-medicatie zoals semaglutide en tirzepatide, maar ook steeds vaker om niet-geregistreerde afslankmiddelen en experimentele peptiden die via internet worden verkocht.
Voor huisartsen betekent deze ontwikkeling dat patiënten zich vaker kunnen presenteren met bijwerkingen of intoxicaties na gebruik van middelen waarvan de samenstelling soms onduidelijk is.
Verdubbeling van het aantal meldingen
Uit het jaaroverzicht van het NVIC blijkt dat het aantal meldingen over vergiftigingen door injecteerbare afslankmiddelen in één jaar tijd is verdubbeld.
Naast meldingen over bekende GLP-1-receptoragonisten ontving het centrum voor het eerst ook meldingen over experimentele afslankmiddelen en peptiden die in Nederland niet als geneesmiddel zijn geregistreerd. Deze middelen worden veelal via buitenlandse webshops of sociale media aangeboden.
Volgens het NVIC vormt deze ontwikkeling een groeiend risico voor de volksgezondheid.
Niet alle gebruikte middelen zijn geregistreerde geneesmiddelen
Een belangrijk deel van de meldingen betreft middelen die buiten het reguliere zorgcircuit zijn verkregen.
Daarbij gaat het onder meer om experimentele stoffen zoals retatrutide, maar ook om verschillende peptiden die online worden verkocht als afslankmiddel of prestatiebevorderaar. Voor deze producten ontbreken vaak gegevens over kwaliteit, dosering en veiligheid.
Bij dergelijke preparaten is bovendien niet altijd duidelijk of de inhoud overeenkomt met wat op het etiket staat.
Ook gebruik zonder medische begeleiding neemt toe
Volgens het NVIC vindt een aanzienlijk deel van de intoxicaties plaats bij mensen die de medicatie zonder begeleiding van een arts gebruiken.
Patiënten verkrijgen de middelen bijvoorbeeld via internet, sportscholen of sociale media en bepalen vervolgens zelf de dosering. Hierdoor neemt het risico op doseringsfouten, verkeerd gebruik en onverwachte bijwerkingen toe.
Voor huisartsen is het daarom zinvol om bij patiënten met onverklaarde misselijkheid, braken of buikklachten expliciet te vragen naar gebruik van afslankinjecties of online bestelde middelen.
Mogelijke klachten bij intoxicatie
De meeste patiënten presenteren zich met klachten die passen bij een overdosering van GLP-1-gerelateerde middelen of onbekende injecteerbare preparaten.
Veelvoorkomende symptomen zijn ernstige misselijkheid, braken, diarree, buikpijn, duizeligheid en dehydratie. In ernstigere gevallen kunnen elektrolytstoornissen, hypotensie, acute nierfunctiestoornissen of andere complicaties ontstaan waarvoor ziekenhuisopname noodzakelijk is.
Bij gebruik van niet-geregistreerde producten moet daarnaast rekening worden gehouden met contaminatie of aanwezigheid van andere werkzame stoffen.
De rol van sociale media
Volgens toxicologen speelt sociale media een belangrijke rol bij de snelle verspreiding van deze middelen.
Via platforms als TikTok, Instagram en besloten online groepen worden experimentele afslankinjecties regelmatig gepresenteerd als veilig alternatief voor geregistreerde medicatie. Daarbij ontbreekt vaak betrouwbare medische informatie over dosering, contra-indicaties en mogelijke risico’s.
Ook de verkoop van zogenoemde onderzoekschemicaliën en peptiden neemt hierdoor toe.
Aandachtspunten voor de huisarts
De populariteit van GLP-1-medicatie maakt dat huisartsen steeds vaker vragen krijgen over afslankinjecties. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen geregistreerde geneesmiddelen die onder medische begeleiding worden voorgeschreven en middelen die via internet worden aangeschaft.
Bij patiënten met acute gastro-intestinale klachten of onverklaarde dehydratie verdient het aanbeveling om actief te informeren naar gebruik van semaglutide, tirzepatide of andere afslankinjecties. Wanneer sprake is van een onbekend product of ernstige intoxicatieverschijnselen kan overleg met het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum aangewezen zijn.
Groeiende markt voor peptiden
Opvallend is de toenemende populariteit van experimentele peptiden als afslankmiddel. Deze stoffen worden online vaak aangeprezen als de “volgende generatie” gewichtsverliesmedicatie, terwijl klinische gegevens over veiligheid en effectiviteit veelal ontbreken.
De opkomst van deze middelen sluit aan bij de bredere peptidehype die momenteel zichtbaar is op sociale media. Over de risico’s van deze producten schreven wij eerder uitgebreid in ons artikel over de peptidehype en online verkochte afslankmiddelen.
Tot slot
Het toenemende gebruik van afslankinjecties gaat gepaard met een groeiend aantal intoxicaties. Vooral niet-geregistreerde middelen en online verkochte peptiden vormen een nieuwe uitdaging voor de eerstelijnszorg.
Voor huisartsen is het belangrijk alert te zijn op gebruik buiten het reguliere zorgcircuit en patiënten actief te informeren over de risico’s van experimentele afslankmiddelen waarvan kwaliteit, dosering en veiligheid niet zijn gegarandeerd.
