Verhoogde leverwaarden bij man van 55 jaar

De huisarts ziet regelmatig patiënten met verhoogde leverwaarden. Dit kan allerlei oorzaken hebben. Het is hierbij de vraag wat de huisarts zelf kan doen en welke patiënt doorgestuurd moet worden naar de tweede lijn.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan

De heer K. is 55 jaar. Hij is bekend met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten vanwege een verhoogd cholesterolgehalte en een positieve familieanamnese. Hij gebruikt hiervoor simvastatine. Hij drinkt ongeveer twee glazen alcohol per dag. Hij heeft een normale BMI. Bij een keuring zijn verhoogde leverwaarden gevonden:

  • ALAT 187 (normaal tot 45 U/l);
  • ASAT 89 (normaal tot 35 U/l);
  • gamma GT 204 (normaal tot 50 U/l);
  • bilirubine 12 (normaal tot 20 umol/l).

De huisarts haalt de NHG-Standaard erbij en vraagt door. De heer K heeft anamnestisch nooit hepatitis gehad. Hij is niet in het buitenland geweest, er is geen drugsgebruik. Zowel hij als zijn vrouw is Nederlands. Er zijn, voor zover bekend, geen seksuele risicocontacten. Bij lichamelijk onderzoek zijn er geen spider naevi, geen ascites en geen vergrote lever of milt te vinden. De huisarts redeneert als volgt: het verhoogde ALAT ten opzichte van het ASAT pleit tegen alcoholische hepatitis. Anderzijds kan alcoholgebruik ook tot verhoogde leverwaarden leiden. Niet-alcoholische steatosis hepatis (NAFLD: staat voor non-alcoholic fatty liver disease) komt veel voor, vooral bij patiënten met diabetes, dyslipidemie en overgewicht. Dit blijft altijd een reële mogelijkheid. Daarnaast gebruikt dhr. K medicijnen die invloed kunnen hebben op de leverwaarden, namelijk simvastatine.

De belangrijkste oorzaken voor de verhoogde leverwaarden van dhr. K lijken het medicatiegebruik en het alcoholgebruik te zijn. Idealiter moet een van de twee gestaakt worden en worden de leverwaarden vervolgd. In de praktijk gebeurt het vaak dat de simvastatine gestaakt wordt en dat patiënt (al dan niet op advies van de huisarts) minder gaat drinken.

Na twee maanden wordt weer lab geprikt en blijkt het ALAT nu 61 te zijn. Gelukkig maar, de oorzaak lijkt dus het simvastatine- of het alcoholgebruik te zijn. Beide zijn oorzaken die oplosbaar zijn. Wel is het cholesterol weer verhoogd, waardoor voor een andere cholesterolverlager gekozen moet worden. Het is zaak om de leverwaarden in de gaten te houden. Ook als het alcoholgebruik van dhr. K toch weer gaat toenemen, is het goed om de leverwaarden te controleren.

Als ondanks stoppen van simvastatine en alcohol de leverwaarden niet verbeteren, moet verder gekeken worden naar de oorzaken hiervan. Dat kan de huisarts deels in eigen beheer doen, of hij kan doorverwijzen.

Bron: Bijblijven, Uitgave 7/2018
Beeld: © McPHOTOf / blickwinkel / picture alliance